Historia · roku pańskiego 1602
Jak Karczma ocaliła duszę Karpia z Karpsztejna
Opowiemy Wam historię o Krčmie, tym razem związaną z czasami cesarza Rudolfa II, kiedy Praga lśniła jako centrum alchemii, sztuki i mrocznych intryg – historię, która przetrwała w kronikach, szlacheckich salonach i wśród prostego ludu, gdzie prawda miesza się z legendą.
Najstarsza wzmianka o tej historii sięga czasów, gdy cesarz Rudolf II, syn Maksymiliana II, rezydował na Zamku Praskim, otoczony astronomami, alchemikami i pięknymi dworskimi damami. Rudolf, znany ze swej melancholii i pragnienia wiecznego życia, nie miał oficjalnej żony, lecz jego serce – i łoże – należały do kilku wybranek. Jedną z nich była piękna Anna Maria, córka morawskiego szlachcica, którą cesarz wybrał na swoją nieoficjalną metresę. Była to kobieta o ognistych włosach, bystrym umyśle i sercu pełnym tęsknoty za przygodą. Na zamku krążyły jednak szepty o jej niezadowoleniu, gdyż Rudolf spędzał więcej czasu wśród eliksirów niż w jej ramionach.
Pewnego ciepłego letniego wieczoru Anna Maria stała na balkonie Zamku, spoglądając przez Wełtawę na Małą Stranę. Nagle ukazała jej się wizja: mroczna postać mężczyzny z karpiem w herbie, który wciągał ją w wir miłości i niebezpieczeństwa. Zadrżała, lecz w sercu poczuła pragnienie. Nie przeczuwała, że ta wizja była zapowiedzią losu, który miał się spełnić dzięki intrygom i mistycznej Krčmie.
Wilhelm z Jerzym i Krzysztofem zeszli do karczmy, śpiesząc do stołu przy kominku. W tłoku Jerzy potknął się o posadzkę i wyciągnął się na ziemi. Karczmarz uśmiechnął się pod wąsem – już przeczuwał, kim są. Pomógł mu wstać i przyniósł okład. Zamówili wino i pieczeń. Popijali, a powoli ogarniała ich senność. Po chwili chrapali nad nietkniętym jedzeniem.
Mniej więcej godzinę wcześniej Karp z Karpsztejna, młody szlachcic z południowych Czech, znany ze swego uroku i herbu z karpiem, przedzierał się przez Pragę. Był to mężczyzna bystry, lecz porywczy, który przybył do miasta szukać szczęścia. Nie wiedząc dokąd, krążył po ulicach Małej Strany. Gdy słońce prześwitywało przez domy, zatrzymał się przy studzience. Rozglądał się bezradnie wokół, nie wiedząc, co dalej. Nagle dostrzegł krążące nad rzeką ptaki – znak, że coś je spłoszyło. Skierował się tam i na polance nad Wełtawą spotkał Annę Marię, która potajemnie wymknęła się z zamku na spacer.
„Co pani tu robi, dostojna pani?" – zapytał Karp. Anna Maria, rozpoznając mężczyznę z wizji, poczuła pożądanie. Opowiedziała mu o swoim niezadowoleniu z Rudolfa. Karp, oczarowany, uwodził ją słowami i spojrzeniami. Wtem z krzaków wyszedł młody uczeń karczmy – Janek, niezdarny, lecz czystego serca. „Chodźcie do Karczmy pod Trzema Karpiami, tam możecie się ukryć" – powiedział. Karp i Anna zgodzili się, nie przeczuwając, że to wszystko zmieni.
Janek był pomocnikiem karczmarza, niezdarnym jak Krzysztof z dawnych legend. Upuszczał chleb, lecz zawsze na stronę bez masła; przesalał zupę, lecz sól była akurat za mało słona. Karczma go chroniła, karczmarz go żałował.
Drużyna prowadzona przez Janka dotarła do Karczmy. Karczmarz ich powitał: „Witajcie. Myślę, że zechcecie porozmawiać z trzema gośćmi wewnątrz." Karp znieruchomiał. W środku ujrzeli śpiących intrygantów. „Ha, Wilhelm! Jerzy! Krzysztof!" – rozległo się. Karp zrozumiał ich plan – chcieli go wykorzystać do uwiedzenia, a potem zdradzić.
Karczmarz uśmiechnął się: „Nie marnujcie siły. Ze złymi zamiarami do Karczmy się nie wchodzi." Karp i Anna schowali się w tylnym pomieszczeniu, gdzie karczma pokazała swoją moc: drzwi się zamknęły, intryganci obudzili się z dolegliwościami – Wilhelm miał włochaty język, Jerzy olbrzymi kciuk, Krzysztof jeszcze bardziej zniekształconą twarz. Przerażeni przyznali się do planu.
Tymczasem świta Rudolfa dotarła na Małą Stranę, szukając Anny. Znaleźli Karczmę. Cesarz wszedł, ujrzał intrygantów i wysłuchał prawdy. Karp wystąpił, przyznał się do uwiedzenia, lecz karczma zadziałała: Rudolf poczuł wibracje, uświadomił sobie swoją winę w zaniedbywaniu Anny. Zamiast egzekucji wygnał Karpia z Pragi, lecz z łaską – podarował mu posiadłość. Intrygantów ukarał wygnaniem.
W ciągu kilku tygodni Rudolf odnowił więź z Anną, a Karczma w Domu pod Trzema Karpiami ocaliła duszę Karpia i spokój na zamku. Tak karczma znów pomogła, jak w dawnych czasach Libuszy.
Cesarz Rudolf zapamiętał wszystko, gdy Anna Maria opowiedziała mu o wizji, lecz przypisał to swoim alchemicznym oparom. Zwołał swoich doradców do wielkiej sali, gdzie radzili nad stanem cesarstwa. Narada nie była łatwa. Niektórym dworzanom Anna Maria była solą w oku, zwłaszcza baronowi Wilhelmowi z Rožmberka, ambitnemu Jerzemu z Lobkowic, a nie mniej staremu radnemu Krzysztofowi z Harrachu. Ci trzej stanowili trzon opozycji, niezadowolonej z ekscentryczności Rudolfa i pragnącej większej władzy.
Mimo to postanowiono, że nazajutrz wyruszą na polowanie do okolicznych lasów, by uspokoić umysł cesarza. Wszystko było ustalone, mężczyźni się rozchodzili, tylko trzej buntownicy stali z boku i po cichu naradzali się. Rudolf podszedł do nich i zapytał, czy pojadą. Potwierdzili, lecz w ich spojrzeniach wyczuł podstęp.
Nazajutrz, jeszcze przed świtem, na dziedzińcu zamkowym gromadziła się świta cesarza. Brakowało jednak trzech panów – Wilhelma, Jerzego i Krzysztofa. W zamieszaniu nikt ich nie zauważył. Wraz z pierwszymi promieniami słońca świta wyruszyła do lasów bez nich.
Zobaczmy, dokąd podziali się trzej intryganci. Spiskowcy umówili się, że wyruszą jeszcze tej nocy na Małą Stranę, odnajdą mężczyznę z wizji – Karpia z Karpsztejna – i nakłonią go do czynu, który upokorzyłby cesarza. Chcieli uwieść nim Annę Marię, a potem zdradzić to Rudolfowi i zyskać jego łaskę przez ukaranie winnego. W ten sposób osłabiliby zaufanie cesarza do kochanek i wzmocnili swą władzę.
Być może zastanawiacie się, co skłoniło tych trzech do takiego czynu. Aby odpowiedzieć, cofnijmy się o kilka lat. Baron Wilhelm sam pragnął Anny Marii, lecz ona odrzuciła go za jego chłodne usposobienie. Od tej pory stał się wrogiem wszystkich, którzy otaczali cesarza. Z czasem pozyskał na swoją stronę ambitnego Jerzego z Lobkowic, o miernym rozumie, oraz oszpeconego Krzysztofa, który obwiniał świat za swoją samotność.
Dlatego ci trzej wędrowali przez noc, aż natrafili na dziwną budowlę na Małej Stranie – Dom pod Trzema Karpiami. W karczmie świeciło się światło. Przez dłuższą chwilę obserwowali budynek z wyrzeźbionymi karpiami nad drzwiami, żółtymi ścianami i kutymi oknami. Wkrótce drzwi się otworzyły i ukazała się postać karczmarza, który zmierzył ich wzrokiem. „Proszę wejść, zacni panowie! Karczma jest tu dla was. Napijcie się, najedzcie i ulżycie sobie" – przemówił głosem pełnym wibracji. Krzysztof się bał, Jerzemu mężczyzna się nie podobał, lecz Wilhelm był wciągany do środka nieznaną siłą. Zsiedli z koni i weszli, nie zauważywszy, że w drzwiach brakuje progu – symbolicznego szczegółu, który mógłby ich ostrzec.
Tu musimy zatrzymać się nad opisem budowli i karczmarza. Dom pod Trzema Karpiami od zawsze był karczmą służącą wędrowcom, alchemikom i szlachcie. Nikt nie wie, kto go zbudował – może ktoś z kupców jeszcze za czasów Przemyślidów – lecz każdy w Pradze wiedział, gdzie znaleźć dobry kufel. Karczmarzem była zawsze jedna osoba obdarzona charyzmą, pomagająca dobrym i karząca złych. Krążyły plotki, że sama karczma rozpoznaje dusze: małe psikusy za lekkie grzechy, większe kłopoty za mroczne zamiary. Źli ludzie twierdzili, że założył ją sam diabeł, lecz historia pokazała coś przeciwnego – karczma chroniła miasto.
Z biegiem czasu karczmarz się starzeje i wychowuje następcę. Opowieści o niesfornych uczniach są liczne: jeden miał włochaty język za kradzieże, inny olbrzymi kciuk za oszukiwanie. Karczmy nie da się oszukać. Ale teraz zajrzyjmy do środka, gdzie usadowili się nasi trzej niecni wędrowcy.
„Nie marnujcie siły. Ze złymi zamiarami do Karczmy się nie wchodzi." — karczmarz Domu pod Trzema Karpiami, roku pańskiego 1602